مبانی ایمنی ‏شناسی

در این کتاب تلاش شده است تا مفاهیم بنیادی ضمن به روز بودن، با بیان ساده بر اساس سرفصل‏های وزارت علوم تحقیقات و فناوری برای رشته‏های گروه زیست‌شناسی، دامپزشکی، پرستاری و پزشکی تنظیم شوند. این کتاب شامل چهارده فصل است. فصل اول دربارۀ کلیات ایمنی‏شناسی است که ارتباط و جایگاه ما با دنیای میکروارگانیسم‏ها و همچنین سازوکار زنده ماندن در دنیای میکروب‏ها را بررسی کرده است. فصل دوم سلول‏ها و بافت‏هایی که در سیستم ایمنی نقش دارند را معرفی می‏کند. در فصل سوم، آنتی‏ژن و ویژگی‏های آن معرفی می‌شوند. فصل چهارم در رابطه با آنتی‏بادی‏ها صحبت می‏کند. در فصل پنجم، سیستم کمپلمان شرح داده می‏شود. فصل ششم چگونگی تکوین و گزینش لنفوسیت‏ها را توضیح می‏دهد و در فصل هفتم و هشتم کلیات چگونگی شکل‏گیری پاسخ‏های ایمنی ذاتی و تطبیقی ارائه می‌شود. سپس در فصل نهم، اختلالات سیستم ایمنی (بیماری‏های آلرژیک) بررسی می‏شوند و در فصل دهم مفاهیم مربوط به پیوند و رد پیوند شرح داده می‏شوند. مفاهیم خودایمنی، سرطان و پاسخ‏های ایمنی در برابر میکروب‏ها به‌ترتیب در فصل‏های یازدهم، دوازدهم و سیزدهم معرفی شده‌اند. در پایان، مفاهیم مربوط به واکسن و واکسیناسیون در فصل چهاردهم شرح داده شده‌اند. همچنین، در انتهای هر فصل پرسش‌هایی برای تفکر عمیق‌تر به منظور یادگیری بهتر طرح شده‌اند.

فصل اول: کلیات ایمنی شناسی 1
زنده ماندن در دنیای میکروب‌ها 1
تعریف اصطلاحات 3
سازوکارهای زنده‏ ماندن در دنیای میکروارگانیسم‏ها 4
ویژگی‌های کلی ایمنی ذاتی و تطبیقی 9
پرسش‌هایی برای یادگیری بیشتر 13
فصل دوم: سلول‌ها و بافتهای سیستم ایمنی 15
سلول‏های سیستم ایمنی 18
نوتروفیل‏ها 18
فاگوسیتوز 19
فعال شدن 19
کموتاکسی 19
اتصال 19
بلعیدن 20
هضم 21
نتوزیس 22
ماکروفاژها 23
عملکرد ماکروفاژها 24
سلول‏های دندریتیک 25
انواع سلول‏های دندریتیک 27
سلول‏‏های کشندۀ طبیعی 28
کشتن سلول‏ها به واسطۀ آنتیبادی (ADCC) 29
سلول‏های لنفوئیدی ذاتی (ILCs) 30
ائوزینوفیل‏ها، بازوفیل‏ها و ماست سل‏ها 31
لنفوسیت‏های T و B 32
بافت‏های سهیم در شکل‏گیری پاسخ ایمنی 33
تیموس 34
گره‏های لنفاوی 35
طحال 36
پرسش‌هایی برای یادگیری بیشتر 37
فصل سوم: آنتیژنها و ایمنیزایی 39
آنتی‏ژن 39
عوامل مؤثر در ایمنی‏زایی 41
بیگانه بودن 41
اندازۀ مولکولی 42
ترکیب شیمیایی و ناهمگنی آنتی‏ژن 42
پروتئین‏ها 43
کربوهیدرات‏ها 43
اسید نوکلوئیک 44
لیپیدها 44
هاپتن‏ها 44
توانایی آنتی‏ژن برای پردازش و ارائه توسط یک سلول ارائه‌دهندۀ آنتی‏ژن (APC) 45
اپی‏توپ‏های سلول‏های B و T 45
پرسش‌هایی برای یادگیری بیشتر 46
فصل چهارم: آنتیبادیها 47
ساختار آنتی‌بادی 48
آنتی‏بادی‏های غشایی و ترشحی 51
ژنتیک آنتی‌بادی 53
نوترکیبی در زنجیره‏های سبک و سنگین 54
انتخاب کلونال و گسترش کلونال 56
اعمال آنتی‌بادی 57
پرسش‌هایی برای یادگیری بیشتر 58
فصل پنجم: مجموعۀ اصلی سازگاری بافتی 59
مجموعۀ اصلی سازگاری بافتی (MHC) 59
ساختمان مولکول‏های MHC 60
ساختمان MHC-I 61
ساختمان MHC-II 61
ژنتیک MHC 62
عملکرد MHC 64
عرضۀ آنتی‏ژن توسط MHC-I 64
عرضۀ آنتی‏ژن توسط MHC-II 66
ارائۀ متقاطع 67
پرسش‌هایی برای یادگیری بیشتر 68
فصل ششم: تکوین و گزینش لنفوسیتها 69
گیرنده‌های لنفوسیتT 69
گیرندۀ لنفوسیت B 69
تکوین و گزینش لنفوسیت T 70
تکوین لنفوسیت B 71
گزینش لنفوسیت‏های B 72
فرآیند مرگ برنامه‌ریزی‌شدۀ سلولی یا آپاپتوز 73
پرسش‌هایی برای یادگیری بیشتر 74
فصل هفتم: ایمنی ذاتی 75
ایمنی ذاتی چگونه میکروب‏ها را شناسایی می‏کند؟ 75
انواع PRR 77
بیگانه‏خواری 79
لیز میکروب‏ها و سلول‏های آلوده 79
التهاب 79
سیتوکین‏ها 80
طبقه‌بندی سیتوکین 83
اینترفرون‏ها 84
کموکین‏ها 84
سیستم کمپلمان 85
تنظیم کمپلمان 87
کمپلمان و التهاب 87
پرسش‌هایی برای یادگیری بیشتر 88
فصل هشتم: ایمنی تطبیقی 89
ایمنی تطبیقی 89
فعال‏ شدن لنفوسیت‏های T 89
مهار فعال ‌شدن لنفوسیت‏های T 91
گسترش کلونی و بی‌پاسخی کلونی 92
تمایز لنفوسیت‏های T 92
Th1 92
Th2 93
Th17 94
Th9 94
Th22 95
Treg 95
CTL 95
لنفوسیت T خاطره 95
فعال شدن لنفوسیت‏های B 96
پرسش‌هایی برای یادگیری بیشتر 99
فصل نهم: آلرژی و ازدیاد حساسیت 101
آلرژی و ازدیاد حساسیت 101
ازدیاد حساسیت نوع I 101
مثال‏هایی از ازدیاد حساسیت نوع I 103
رینیت آلرژیک (تب یونجه) 103
آسم 103
کهیر 104
درماتیت آتوپیک (اگزما) 104
آنافیلاکسی 105
ازدیاد حساسیت نوع II 105
مثال‏هایی از ازدیاد حساسیت نوع II 105
کم‌خونی همولیتیک خودایمن 105
کم‏خونی همولیتیک به ‌واسطۀ آلوآنتی‏بادی 107
واکنش‏های انتقال خون 107
بیماری Rh یا همولیتیک نوزادان 107
ترومبوسیتوپنی 108
سندرم گودپاسچر 108
ازدیاد حساسیت نوع III 108
مثال‏هایی از ازدیاد حساسیت نوع III 109
لوپوس اریتماتوز سیستمیک (SLE) و آرتریت روماتوئید 109
ازدیاد حساسیت نوع IV 109
مثال‏هایی از ازدیاد حساسیت نوع IV 109
واکنش ازدیاد حساسیت تأخیری مزمن 109
نظریۀ بهداشت و بیماری‏های آلرژیک 111
پرسش‌هایی برای یادگیری بیشتر 112
فصل دهم: پیوند و رد پیوند 113
پیوند و رد پیوند 113
اتوگرافت 114
ایزوگرافت 114
آلوگرافت 114
زنوگرافت 114
تطبیق گروه خونی ABO 116
سازگاری MHC 116
کراس مچینگ 116
انواع رد پیوند 117
رد فوق‌حاد 117
رد حاد 117
رد مزمن 117
پرسش‌هایی برای یادگیری بیشتر 118
فصل یازدهم: خودایمنی و نقص ایمنی 119
خودایمنی 119
ژنتیک و عوامل محیطی دو فاکتور مهم در ایجاد خودایمنی هستند 120
فرآیندهایی که زمینه‌ساز خودایمنی هستند 121
التهاب ناشی از عفونت 121
التهاب و آسیب‏های ناشی از استرس 122
شباهت مولکولی عوامل بیماری‏زا 122
اختلال در عملکرد لنفوسیت‏های T تنظیمی 123
اختلال در عملکرد سلول‏های B 123
اختلال در سیستم کمپلمان 124
نقص ایمنی 124
پرسش‌هایی برای یادگیری بیشتر 126
فصل دوازدهم: ایمنی‌شناسی سرطان 127
ایمنی‌شناسی سرطان 127
طبقه‌بندی سرطان‏ها 128
ژن‌های مرتبط با سرطان 128
شکل‏گیری سرطان 129
آنتی‌ژن‌های تومور 131
سیستم ایمنی و سرطان 132
کاهش بیان MHC و مقاومت به آپوپتوز 136
پرسش‌هایی برای یادگیری بیشتر 137
فصل سیزدهم: سیستم ایمنی و میکروبها 139
سیستم ایمنی و میکروب‏ها 139
میکروب‏ها و تلاش برای ورود به بدن 140
پاسخ ایمنی در برابر باکتری‏ها 140
آنتی‏بادی‏ها 142
کمپلمان 143
سلولهای CTL 143
سلولهای Th 143
تشکیل گرانولوم 144
پاسخ ایمنی در برابر ویروس‏ها 145
اینترفرون‏ها و حالت ضد‏ویروسی 146
سلولهای کشندۀ طبیعی 146
ماکروفاژها 147
سلولهای Th 147
سلول‏های CTL 147
دفاع هومورال 148
پاسخ ایمنی در برابر انگل‏ها 149
پاسخ ذاتی 149
دفاع هومورال 150
پاسخ‌های Th1 و Th2 150
سلول‌های CTL و T γδ 151
پاسخ ایمنی در برابر قارچ‏ها 151
ایمنی ذاتی 152
سلول‌های T 152
ایمنی هومورال 153
پرسش‌هایی برای یادگیری بیشتر 153
فصل چهاردهم: واکسن 155
واکسیناسیون راهی برای مبارزه با بیماری‏های عفونی 155
عوامل مؤثر در موفقیت واکسن 156
نوع عامل بیماری‏زا 156
اثربخشی 157
ایمنی جمعی 157
بی‏خطر بودن 157
انواع روش‏های ساخت واکسن 158
واکسن‏های حاوی میکروب‏های کشته 158
واکسن‏های حاوی میکروب زندۀ ضعیف‌شده 158
واکسن‏های حاوی توکسوئید 159
واکسن‏های زیرواحد 159
واکسن‏های حاوی DNA 160
واکسن‏های حاوی RNA 161
واکسن‏های حاوی وزیکول‏های خارجی باکتری 162
طراحی واکسن و ایمونوانفورماتیک 163
ادجوانت‏ها ایمنی‌زایی واکسن‏ها را افزایش می‏دهند 164
پرسش‌هایی برای یادگیری بیشتر 165
منابع 167