راهنمای بالینی درمان مبتنی بر ذهنی ‏سازی برای نوجوانان

ذهنی‌سازی و درمان مبتنی برآن، از مفاهیم و مداخلات به نسبت جدید در عرصه مداخلات روانشناختی است که به عنوان ابزار تأمل، تفاهم و تنظیم هیجان در سالهای اخیر مورد توجه زیادی قرار گرفته است. این کتاب راهنمای عملی این درمان برای درمانگرانی است که میخواهند در این رویکرد و حتی سایر مداخلات مربوط به سلامت روان نوجوانان متبحر شوند. این اثر که با مشارکت متخصصان بین‌المللی تدوین شده است، ضمن توضیح ویژگیهای رشدی و تغییرات نوروبیولوژیک دوره نوجوانی، به مفهوم ذهنیسازی و ساختار درمانی مبتنی برآن، همچنین نظارت درمانی بر کار درمانگران میپردازد و در مشکلات و اختلالات متعدد خاص این دوره سنی، با ارائه تمرینهای بالینی، نحوه کار با این مداخله درمانی را به صورت فردی، خانوادگی و گروهی، از طریق گفتوگوهای واقعی اتاق درمان تشریح میکند. نویسندگان این اثر؛ ترودی روسو، ماریا ویو و ایوانا ورووا؛ از بانوان متخصص حوزه سلامت روان نوجوان در لندن، خاستگاه شکلگیری رویکرد ذهنی‌سازی هستند که هر سه تولد و توسعه ذهنی‌سازی را بهگونه‌ای از نزدیک مشاهده کرده‌اند به ویژه ترودی روسو، روان‌پزشکی که درکنار فوناگی (مبدع رویکرد)، نقشی مؤثر در گسترش آن ایفا کرده است. کتاب حاضر افزون بر اینکه راهنمای ارزشمندی در بهکارگیری درمان مبتنی بر ذهنیسازی برای مشاوران و درمانگران نوجوانان است، میتواند در افزایش احساس کفایت بالینی متخصصان سلامت روان سایر حوزههای مشاوره و روان درمانی نیز موثر باشد.

مقدمه................................................................................................................................. ط


 


 


 


بخش اول: مفهوم ذهنیسازی و تغییرات نوروبیولوژیک مرتبط با آن در نوجوانان


 


 


 


فصل اول: درآمدی بر نظریۀ ذهنیسازی. 3


 


 


 


اهداف توسعه 4


 


 


 


ذهنیسازی.. 4


 


 


 


چندبُعدی بودن. 6


 


 


 


مسیر رشدی عملکرد ذهنیسازی.. 7


 


 


 


هنگام بروز مشکلات.. 10


 


 


 


تفکر غیرذهنیسازی.. 12


 


 


 


ذهنیسازی و کار بالینی. 14


 


 


 


نتیجه 16


 


 


 


تقدیر و تشکر 16


 


 


 


منابع. 17


 


 


 


فصل دوم: رشد مغز نوجوان و رشد ذهنیسازی. 21


 


 


 


سیستم استرس: مقابله با ناملایمات.. 23


 


 


 


سیستم پاداش: تنظیم دلبستگی و عاملیت/ خودمختاری.. 27


 


 


 


سیستم ذهنیسازی: درک خود و دیگران. 31


 


 


 


نتیجه 35


 


 


 


منابع. 36


 


 


 


بخش دوم: تمرین بالینی


 


 


 


فصل سوم: راهبردهای درمان مبتنی بر ذهنیسازی در کار با نوجوانان. 43


 


 


 


موضع ذهنیسازی.. 46


 


 


 


حمایت و همدلی. 48


 


 


 


شفافسازی، تشریح و چالش... 51


 


 


 


ایجاد ذهنیسازی پایه 54


 


 


 


ایجاد ذهنیسازی در رابطۀ درمانگر و مراجع. 57


 


 


 


منابع. 58


 


 


 


فصل چهارم: ساختار درمان. 61


 


 


 


مقدمه 61


 


 


 


مرحلۀ مقدماتی: سنجش و آموزش روان‌شناختی. 62


 


 


 


آموزش روان‌شناختی. 62


 


 


 


مرحلۀ میانی-کار اصلی. 62


 


 


 


مرحلۀ نهایی: نتیجۀ کار 62


 


 


 


1- مرحلۀ مقدماتی. 63


 


 


 


1-1- سنجش... 63


 


 


 


1-2- قرارداد 64


 


 


 


1-3- فرمولبندی.. 65


 


 


 


اطلاعات زمینه 65


 


 


 


سبک شخصیت.. 66


 


 


 


1-4- طرح بحران. 67


 


 


 


طرح بحران برای نوجوان. 68


 


 


 


طرح بحران برای والدین. 69


 


 


 


2- آموزش روان‌شناختی. 70


 


 


 


آموزش روان‌شناختی غیر رسمی در جلسات.. 71


 


 


 


کارگاههای آموزش روان‌شناختی. 72


 


 


 


3- مرحلۀ میانی: کار اصلی. 73


 


 


 


4- مرحلۀ نهایی: نتیجۀ کار 76


 


 


 


نکاتی دربارۀ درمان مبتنی بر ذهنیسازی برای نوجوانان. 77


 


 


 


ذهنیسازی چیست؟. 77


 


 


 


وقتی ذهنیسازی خوبی داریم چه اتفاقی میافتد؟. 77


 


 


 


وقتی با ذهنیسازی مقابله میکنیم چه اتفاقی میافتد؟. 78


 


 


 


«درمان مبتنی بر ذهنیسازی برای نوجوانان» چگونه کمک میکند؟. 78


 


 


 


منابع. 79


 


 


 


فصل پنجم: کار با والدین و خانوادۀ نوجوان. 81


 


 


 


مقدمه 81


 


 


 


هدف از افزایش ذهنیسازی در خانواده 82


 


 


 


اهداف، ساختار و فرایند درمان مبتنی بر ذهنیسازی برای خانواده 84


 


 


 


لیزا و خانوادهاش... 88


 


 


 


کوین و خانوادۀ او. 93


 


 


 


نتیجه 96


 


 


 


منابع. 97


 


 


 


فصل ششم: دید قابل تغییر در دنیایی طوفانی و پرفشار  نظارت بر درمان مبتنی بر ذهنیسازی برای نوجوانان  101


 


 


 


روش و ساختار نظارت بر درمان مبتنی بر ذهنیسازی برای نوجوانان. 102


 


 


 


مسیر و فرایند. 102


 


 


 


به اندازۀ کافی مطابق الگو رفتار کردن. 105


 


 


 


همراهی در درمان مبتنی بر ذهنیسازی برای نوجوانان. 106


 


 


 


درک احساسی که درمانگر نسبت به خود دارد 106


 


 


 


موضع ذهنیسازی در نظارت.. 108


 


 


 


موضع ندانستن. 108


 


 


 


همدلی و حمایت.. 110


 


 


 


کاوش و خَلق مشترک.. 110


 


 


 


تمرکز عاطفی، ساده و کوتاه 112


 


 


 


بازگشت به هدف.. 113


 


 


 


نتیجه 116


 


 


 


منابع. 116


 


 


 


بخش سوم: برنامههای کاربردی خاص


 


 


 


فصل هفتم: کار با نوجوانان دارای رفتار خودآسیبرسان. 121


 


 


 


فروپاشی ذهنی‌سازی؛ عامل رفتار خودآسیبرسان در نوجوان. 122


 


 


 


مفهوم «خودِ بیگانه». 123


 


 


 


الگوی ذهنی‌سازی رفتار خودآسیبرسان. 124


 


 


 


هایپرمنتالیزیشن (بیشذهنیسازی) 125


 


 


 


مداخلات درمانی. 126


 


 


 


نتیجه‌ 137


 


 


 


منابع. 137


 


 


 


فصل هشتم: کار با نوجوانان دارای تنوع جنسیتی و خانواده‌هایشان. 139


 


 


 


مقدمه 139


 


 


 


تأملات شخصی. 140


 


 


 


یادداشتی دربارۀ ذهنی‌سازی مجسم‌شده در نوجوانی. 141


 


 


 


چالش‌های کار با نوجوانان دارای تنوع جنسیتی و خانواده‌‌هایشان. 142


 


 


 


توجه به مشکلات ذهنی‌سازی و تقویت آن هنگام بحث دربارۀ جنسیت.. 144


 


 


 


تقویت ذهنی‌سازی هنگام کار با خانواده‌ها 148


 


 


 


تقویت ذهنی‌سازی تجسم‌یافته 152


 


 


 


نتیجه‌ 154


 


 


 


منابع. 154


 


 


 


فصل نهم: اختلال سلوک -کار با مشکلات رفتاری برونی‌سازی در نوجوانان و خانوادههایشان  157


 


 


 


اختلال سلوک.. 157


 


 


 


ذهنی‌سازی و اختلال سلوک.. 158


 


 


 


درمان مبتنی بر ذهنی‌سازی برای اختلال سلوک.. 159


 


 


 


موضع درمان مبتنی بر ذهنی‌سازی برای اختلال سلوک.. 161


 


 


 


تصویر بالینی - سوزان. 163


 


 


 


مداخلات درمان مبتنی بر ذهنی‌سازی برای اختلال سلوک.. 164


 


 


 


کانون‌های مداخله و اقدامات متضاد 164


 


 


 


حمایت از عاملیت به جای کنترل رفتار 165


 


 


 


مصاحبۀ انگیزشی دربارۀ «استفاده از خشونت». 166


 


 


 


فرمولبندی کیس... 167


 


 


 


جلسات خانوادگی. 170


 


 


 


امکان‌سنجی و نتایج اولیه 173


 


 


 


منابع. 174


 


 


 


فصل دهم: کار با نوجوانان دارای وضعیت روانی در معرض خطر 177


 


 


 


ترومای رابطه‌ای و آسیب‌شناسی روانی در نوجوانی. 180


 


 


 


رشد ذهنی‌سازی و مفهوم «خود بیگانه». 182


 


 


 


کیس بالینی. 185


 


 


 


نتیجه‌ 192


 


 


 


منابع. 193


 


 


 


فصل یازدهم: گروهدرمانی مبتنی بر ‌ذهنی‌سازی: در نوجوانان مبتلا به اختلالات شخصیت در حال ظهور 197


 


 


 


ترکیببندی گروه: چه کسی و چرا؟. 198


 


 


 


موضع ذهنی‌سازی در «گروه درمانی مبتنی بر ذهنی‌سازی برای نوجوانان». 199


 


 


 


روش و ساختار 200


 


 


 


قبل از شروع: ایمن‌سازی چارچوب.. 201


 


 


 


چیدمان و آرایش گروه 202


 


 


 


ایجاد اتحاد درمانی در کار گروهی. 203


 


 


 


جلسات اطلاعاتی مربوط به «گروه درمانی مبتنی بر ذهنی‌سازی برای نوجوانان». 204


 


 


 


راهبرد‌ها و مداخلات ذهنی‌سازی در «گروه درمانی مبتنی بر ذهنی‌سازی برای نوجوانان». 205


 


 


 


فعالیتهای بیانگر 207


 


 


 


پایان دادن به درمان. 215


 


 


 


منابع. 216


 


 


 


فصل دوازدهم: درمان یکپارچۀ مبتنی بر ذهنی‌سازی تطبیقی. 219


 


 


 


اعتماد معرفتی و نوجوانانی که به‌سختی در دسترس هستند. 221


 


 


 


پیچیدگی. 222


 


 


 


کمک گیجکننده 223


 


 


 


حوزۀ مداخله: اهمیت شبکه‌های اجتماعی. 224


 


 


 


چهار ربع: گسترش تمرکز بر ذهنی‌سازی در شبکه‌های کمکرسانی. 224


 


 


 


اصول درمان یکپارچۀ مبتنی بر ذهنی‌سازی تطبیقی. 226


 


 


 


کار تیمی. 226


 


 


 


کار با مراجع. 228


 


 


 


کار شبکه‌ای.. 229


 


 


 


یادگیری در کار 230


 


 


 


درمان یکپارچۀ مبتنی بر ذهنی‌سازی تطبیقی: شروعی سریع. 231


 


 


 


سه کیفیت‌سنج در درمان یکپارچۀ مبتنی بر ذهنی‌سازی تطبیقی. 232


 


 


 


شبکه‌های ازهم‌گسیخته 233


 


 


 


با هم فکر کردن (نه جدا از هم) 234


 


 


 


نتیجه‌ 235


 


 


 


منابع. 236


 


 


 


واژهنامۀ انگلیسی- فارسی.................................................................................................. 239


 


 


 


واژهنامۀ فارسی- انگلیسی.................................................................................................. 245


 


 


 


نمایه................................................................................................................................ 251